وابستگی صنعتی آمریکا به واردات مس تصفیهشده
صادرات کنسانتره؛ واردات فلز نهایی
نزدیک به ۴۸ درصد کنسانتره مس استخراجشده در آمریکا صادر میشود، زیرا ظرفیت داخلی ذوب و پالایش پاسخگوی حجم تولید نیست. در نتیجه، بخشی از کنسانتره و حتی قراضه مس به خارج ارسال میشود، اغلب به چین، تا پس از فرآوری دوباره بهصورت کاتد مس به بازار آمریکا بازگردد. این وضعیت به معنای آن است که آمریکا با وجود تولید ۱.۷میلیون تن مس در سال ۲۰۲۴ همچنان به واردات فلز پالایششده برای مصرف صنعتی نیاز دارد؛ موضوعی که نشان میدهد مساله اصلی این کشور کمبود منابع معدنی نیست، بلکه ضعف در حلقههای پاییندستی زنجیره ارزش است. گلوگاه اصلی در صنعت مس آمریکا نه در استخراج، بلکه در ظرفیت فرآوری قرار دارد. به باور آنان، افزایش ظرفیت ذوب، پالایش و بازیافت میتواند امنیت عرضه را بیش از سرمایهگذاری در معادن خارجی تقویت کند.
در حال حاضر نیز ضایعات مس سهم مهمی در تامین نیاز صنعت آمریکا دارد و کارخانههای نیمهساختهسازی از حجم بالایی قراضه داخلی استفاده میکنند. با این حال، گزارش تاکید میکند در صورت توسعه ظرفیت فرآوری، سهم قراضه میتواند بهمراتب بیشتر شود و وابستگی به واردات فلز تصفیهشده کاهش یابد. این موضوع در شرایطی اهمیت دارد که سیاستگذاران آمریکایی در سالهای اخیر تمرکز خود را بر تامین مواد اولیه از خارج گذاشتهاند. ابتکارهایی مانند پروژه ذخیرهسازی و توسعه مالکیت معادن در کشورهای مختلف از جمله جمهوری دموکراتیک کنگو با هدف افزایش امنیت عرضه دنبال میشود. بااینحال، محدودیت ظرفیت پالایش داخلی باعث میشود مس استخراجشده در معادن خارجی تحت مالکیت شرکتهای آمریکایی الزاما به بازار این کشور بازنگردد، درحالیکه تولید معادن تحت مالکیت شرکتهای چینی غالبا به چین منتقل میشود.
چین؛ مصرف بالا و ریسک ژئوپلیتیک
در سوی دیگر، چین که معمولا بهعنوان بازیگر قدرتمند زنجیره مس شناخته میشود، در واقع بسیار بیش از تولید خود مصرف میکند و وابستگی بالایی به واردات مواد اولیه دارد. همین وابستگی باعث شده است سرمایهگذاری گستردهای در معادن خارجی انجام دهد تا جریان عرضه را تثبیت کند. با وجود این سرمایهگذاریها، تحلیلگران معتقدند چین همچنان در برابر ریسکهای ژئوپلیتیک آسیبپذیر است، زیرا بخش بزرگی از نیاز آن به منابع خارج از مرزها وابسته است. به بیان دیگر، هرچند آمریکا در سرمایهگذاری خارجی عقبتر از چین به نظر میرسد، اما در نسبت تامین مواد اولیه به تقاضای داخلی وضعیت بهتری دارد.
نیاز جهانی به دهها معدن جدید
برآوردها نشان میدهد تا سال ۲۰۳۰ حدود ۶۱ معدن جدید مس در جهان باید به بهرهبرداری برسد تا پاسخگوی رشد تقاضا باشد؛ طرحهایی که به حدود ۲۸۵میلیارد دلار سرمایهگذاری نیاز دارند. افزایش قیمت مس در ماههای اخیر نیز نشانهای از نگرانی بازار درباره عرضه آینده است. قیمت این فلز در بازار لندن از اکتبر تاکنون حدود ۴۰درصد رشد کرده و در ابتدای سال جاری به رکورد ۱۴هزار دلار در هر تن رسیده است؛ رشدی که ناشی از اختلالات عرضه و نگرانی از کمبودهای آتی ارزیابی میشود. چشمانداز تقاضا برای مس نیز صعودی پیشبینی میشود.
برخی برآوردهای صنعتی نشان میدهد مصرف جهانی مس ممکن است تا سال ۲۰۵۰ به حدود ۵۰میلیون تن در سال برسد؛ رشدی که عمدتا از توسعه فناوریهای جدید، دیجیتالسازی اقتصاد و برنامههای کاهش انتشار کربن ناشی خواهد شد. در این میان، بخش گذار انرژی از جمله نیروگاههای تجدیدپذیر، شبکههای برق و خودروهای برقی میتواند سهم خود از مصرف مس را از حدود ۷درصد کنونی به بیش از ۲۰درصد افزایش دهد. همچنین تقاضای ناشی از مراکز داده، شبکههای نسل پنجم و هوش مصنوعی نیز انتظار میرود چند برابر شود.
حتی برخی مطالعات برآورد میکنند دستیابی به اهداف خالص صفر تا میانه قرن ممکن است نیازمند ساخت دهها تا نزدیک به ۲۰۰معدن بزرگ مس در جهان باشد؛ رقمی که نشان میدهد رقابت برای این فلز راهبردی در دهههای آینده تشدید خواهد شد.
