فرمول دبی برای جذب سرمایه آسیایی
جست و جوی ثروت در بیابانهای امارات
در نقطه مقابل، سنگاپور که سالها یکی از محبوبترین پناهگاههای ثروت در آسیا بود، با افت محسوسی روبهرو شده و خالص ورود سالانهاش به حدود ۱۶۰۰ نفر رسیده و نسبت به سالهای اوج خود تقریبا نصف شده است. هفته نامه اکونومیست در گزارشی عنوان کرده است که رکود طولانی اقتصاد چین و تشدید تحریمهای مالی از سوی آمریکا، بسیاری از سرمایهگذاران خصوصی چینی را به تنوعبخشی به داراییهایشان وادار کرده است. اگر تا چند سال پیش سنگاپور مقصد بدیهی ثروتمندان چینی بود، امروز بسیاری از آنها به دنبال پناهگاهی تازه با مالیاتی کمتر میگردند. در این میان دبی با سرعت در حال تبدیلشدن به رقیبی جدی است. بر اساس برآوردها، در حال حاضر حدود ۳۷۰ هزار نفر از شهروندان این کشور در امارات متحده عربی زندگی میکنند و ۱۵ هزار شرکت چینی نیز در آنجا فعالیت دارند. این ارقام از سال ۲۰۱۹ تاکنون دو برابر شدهاند.
پایتخت جدید سرمایه
رشد ورود سرمایهداران با توسعه سریع زیرساختهای مالی امارات همراه بوده است. اکنون بیش از ۱۲۵۰ نهاد سرمایهگذاری خصوصی، از جمله دفاتر خانوادگی، در مرکز مالی برونمرزی دبی فعالیت میکنند. این در حالی است که این رقم در پایان ۲۰۲۴ تنها حدود ۸۰۰ نهاد بود. این جهش، دبی را به یکی از شلوغترین و پرشتابترینهابهای مدیریت ثروت در جهان تبدیل کرده است. مقامات امارات معمولا جزئیاتی درباره ملیت دفاتر خانوادگی منتشر نمیکنند، اما مشاوران حوزه ثروت میگویند سرمایه چینی سهمی «نامتناسب و قابلتوجه» از این رشد را تشکیل میدهد. به گفته آنان، ترکیبی از محدودیتهای داخلی چین، جذابیت مالیاتی امارات، و امکان جابهجایی آزاد سرمایه، موجی از سرمایهداران چینی را روانه دبی کرده است.
زندگی در خانه خود
چینیهای مهاجر میتوانند در دبی همانطور زندگی کنند که در کشور خودشان زندگی میکردند. این شهر نهتنها تعداد قابلتوجهی رستوران چینی دارد، بلکه زنجیرههای تامین کاملی را ارائه میدهد که دقیقا مطابق سلیقه و نیاز آنها طراحی شده است. خریداران میتوانند در WEMART، بزرگترین سوپرمارکت چینی دبی، برندهای آشنا و محصولات مورد علاقهشان را پیدا کنند و سبزیجات تازه نیز در گلخانههای بیابانی پرورش داده میشود.
همچنین از سال ۲۰۲۰، کودکان این امکان را دارند که در مدرسه چینی دبی، یک موسسه دولتی که برنامه آموزشی چین را با شهریهای مقرونبهصرفه تدریس میکند، تحصیل کنند. حتی یک بیمارستان چینی هم در آنجا وجود دارد. یکی از تازهواردان از چین توضیح میدهد که جامعه چینیها تا حد زیادی خودکفا و جدا از دیگران است. موج سرمایهگذاری تنها به ثروتهای خانوادگی محدود نمیشود و شرکتهای چینی نیز در حال گسترش حضور خود هستند.
به گفته فریال احمدی، معاون اجرایی مرکز چندکالایی دبی که یک منطقه آزاد تجاری است، بیش از هزار شرکت چینی در این منطقه فعالیت میکنند. این شرکتها تنها ۴ درصد از کل بنگاههای ثبتشده در این منطقه را تشکیل میدهند، اما تعدادشان طی سه سال گذشته هر سال افزایش یافته و در برخی سالها رشد آنها به یکچهارم (۲۵ درصد) هم رسیده است.
به گفته کامرونهاروی، اگرچه هنگکنگ و سنگاپور همچنان بزرگترین مراکز جذب سرمایههای چینی به دلیل زبان مشترک و دسترسی این شهرها به بازارهای سرمایه پیشرفته باقی ماندهاند؛ اما جذابیت شهر خلیجی دبی به سه دلیل در حال افزایش است. نخست بیطرفی سیاسی که آن را به پناهگاهی امن برای سرمایههایی تبدیل میکند که نمیخواهند درگیر تنشهای ژئوپلیتیک شرق و غرب شوند. ثانیا گشودگی و سهولت ورود موجب برتری این منطقه در زمینههایی همچون قوانین مهاجرتی، مالیاتی، سرعت راهاندازی کسبوکار و دسترسی به خدمات مالی شده است. در نهایت فرصتهای رشد برای تازهواردان چینی در بازار املاک، تجارت و شبکهسازی با سرمایهگذاران منطقهای و جهانی از مهم ترین جذابیتهای آن محسوب میشود.
شتاب گرفتن روند
مهمترین مزیت دبی رویکرد عملگرایانه آن در سیاست خارجی است. جمعیت مهاجر این شهر در واکنش به تحولات ژئوپلیتیک رشد کرده است. در سال ۲۰۲۲، تحریمهای غرب، ثروتمندان روس را از پایتختهای مالی جهان بیرون راند. بسیاری از آنها با مسدود شدن داراییهایشان در خارج از کشور مواجه شدند، اما دبی از کسانی که در دیگر نقاط از جمله سنگاپور با درهای بسته روبهرو شده بودند، استقبال کرد. به گفته یک سرمایهگذار ملکی از شهرهانگژو که اکنون در دبی زندگی میکند، برخی از این افراد زمانی که کشورهایی مانند سوئیس اشخاص تحت تحریم را از دسترسی به بانکهای خود محروم کردند، ناامید شدند. برای چینیهای جهانگرد، هیچ جا کاملا از تحریمهای غرب در امان نیست، اما دبی نسبت به بیشتر نقاط، مکان امنتری به شمار میرود.
رویکرد فراگیر و بیطرف امارات در سیاست جهانی، در داخل کشور نیز بازتاب دارد. این کشور پذیرای ثروتمندان خارجی از هر نوع و ملیتی است. درحالیکه سوئیس و سنگاپور میتوانند دریافت اقامت را برای خارجیها دشوار کنند، در دبی این روند سادهتر و سرراستتر است. برای نمونه با سرمایهگذاری ۲میلیون درهم که معادل ۵۴۵ هزار دلار است(مثلا در قالب خرید یک آپارتمان ساحلی) تازهواردان میتوانند واجد شرایط دریافت ویزای بلندمدت شوند. در این راستا دبی در سال ۲۰۲۳ (آخرین سالی که دادههای آن موجود است) ۱۵۸هزار مجوز اقامت از این نوع صادر کرد. این رقم دو برابر سال ۲۰۲۲ است.
علاوه بر این، خارج کردن پول از چین، با توجه به کنترلهای سختگیرانه سرمایه، نیازمند زیرکی و مهارت است. اما وارد کردن سرمایه به دبی از بسیاری از نقاط دیگر آسانتر است.
برای مثال، مقامات سنگاپور پس از مجموعهای از رسواییها در سالهای اخیر که به دفاتر خانوادگی مربوط میشد، به دقت حسابهای سرمایهگذاران خارجی را بررسی میکنند. آنها همچنین در حال محدود کردن بخش رمزارزها هستند. این بخش اغلب برای انتقال غیرقانونی پول از مرزها استفاده میشود.
در مقابل فضای دبی آرامتر و آسانگیرانهتر است. به گفته لوین لی، یک کارآفرین ساکن این شهر، بسیاری از شرکتهای فعال در حوزه رمزارز در حال مهاجرت به آنجا هستند.
از نظر اجتماعی نیز، آزادی و آسانگیری دبی برای ثروتمندان چینی جذاب است. یکی از ثروتمندان چینی میگوید: در چین، حتی اگر فوقالعاده ثروتمند باشید، نمیتوانید یک لامبورگینی برانید. او توضیح میدهد که مطابق انتظارات حزب کمونیست، تاجران و افراد ثروتمندی مثل خودش این روزها در داخل کشور مجبورند زندگی «کمسروصدا» و دور از نمایشی داشته باشند. اما به گفته او در دبی میتوانید هر ماشینی برانید و کسی کاری به شما ندارد. در این میان بعضی از ثروتمندان چینی که به دبی مهاجرت کردهاند، فقط دنبال پول و امنیت نیستند؛ بلکه دوست دارند چینی بودن و قدرت اقتصادیشان را هم نشان بدهند.
شرکت هونگچی که به معنای پرچم سرخ نماد حزب کمونیست چین است و ماشینهای رهبران حزب کمونیست چین و مقامات بلندپایه را تولید میکند و به خاطر لوکس و رسمی بودن ماشینهایش در چین شناخته میشود، یک نمایشگاه در نزدیکی مرکز شهر دبی دارد. ریچارد ژانگ، فروشنده ساعتهای لوکس در نزدیکی بازار بزرگ دبی (Grand Souk)، میگوید مردم از سراسر جهان این مرکز تجاری را بهعنوان جایی ترجیح میدهند که بتوانند بدون مزاحمت از ثروت خود لذت ببرند.
جستوجوی طلا در بیابان
دبی همچنین فرصتهایی برای کسب درآمد بیشتر فراهم میکند. چینیها به شکل گسترده وارد بازار املاک دبی شدهاند. این بازار یکی از داغترین بازارهای جهان است.
قیمت املاک مسکونی در دبی در سال ۲۰۲۵ حدود ۱۲ درصد رشد کرد. این وضعیت در تضاد با بخش املاک چین است که در رکود به سر میبرد و فروش در آن به شدت کاهش یافته است.
آلیس لیو پنلهای خورشیدی چینی را به دبی وارد میکند و سپس آنها را به کشورهای منطقه صادر میکند. اما با مشاهده علاقه خریداران چینی، او به عنوان مشاور املاک نیز فعالیت خود را آغاز کرده است. او املاک را به سرمایهگذاران چینی معرفی میکند و میگوید مشتریانش بیشتر به بازده اجاره فکر میکنند تا جکوزیهای لوکس.
مانند چین، نهادهای نظارتی دبی نیز از آزمایش و توسعه فناوریهای نوین مانند هوش مصنوعی و روباتهای خودران استقبال میکنند. اما دبی علاوه بر این، سرمایهگذاران صبور و مشتریان ثروتمند فراوانی هم دارد.
اریک دونگ، مدیر بازارهای سرمایه شرکت WeRide، (تولیدکننده ماشینهای خودران) میگوید کسبوکارشان در دبی بسیار سودآورتر از چین است. در چین، کاربران برای تاکسی حدود ۳۰ سنت به ازای هر کیلومتر پرداخت میکنند؛ اما در دبی، مسافران تقریبا سه برابر این مبلغ را میپردازند. هر سه شرکت بزرگ تاکسی خودران چین اکنون در خیابانهای دبی فعال هستند.
مهاجران خطرناک؟
یکی از چالشهایی که امروزه ذهن بسیاری از افراد را درگیر کرده این است که با توجه به ورود افراد با پیشینه نامناسب، آیا دبی در آینده نزدیک نیز همچنان تا این اندازه پذیرای مهاجران خواهد ماند یا نه. برای مثال، پس از آنکه چین سرکوب مراکز کلاهبرداریای را که توسط اتباعش در جنوب شرق آسیا اداره میشد آغاز کرد، برخی از مجرمان سایبری پولدار به دبی منتقل شدند. آنها صدها کارگر تحت اجبار را نیز با خود آوردند. بسیاری از این افراد پیش از برخورد پلیس، در یک محلهی فرسودهی چینی در حاشیه دبی زندگی میکردند.
چند مهاجر نیز گزارش دادهاند که هنگام خروج از چین، مقامات از آنها درباره فعالیتهای تجاریشان در دبی بازجویی کردهاند؛ اقدامی که به نظر میرسد تلاشی برای جلوگیری از قاچاق انسان بوده است چرا که فقطمیلیونرهای چینی به دبی نرفتهاند؛ بلکه خلافکاران نیز که برخی از آنها به سوءاستفاده از کارگران و افراد فقیر متهم بودند، یا برخی مجرمان سایبری و کلاهبرداران اینترنتی هم به دبی مهاجرت کردهاند.
دو خطر دیگر نیز وجود دارد. نخست اینکه مقامات چینی ممکن است از دیدن خروج پول ثروتمندترین شهروندانشان به خارج و نمایش آن در آنجا خسته شوند.
اگر چنین شود، احتمال دارد محدودیتهای بیشتری بر انتقال سرمایه به خارج و حتی سفر شهروندان چینی اعمال شود. نگرانی بزرگتر، احتمال درگیری میان آمریکا و چین است؛ در چنین حالتی ممکن است نهادهایی در دبی، مانند بانکها، به دلیل همکاریهای مالی با چین، هدف تحریمهای ثانویه قرار گیرند.
اما تا زمانی که چنین اتفاقی نیفتد، مهاجران چینی دبی همچنان با فراریهای براق خود با تمام سرعت خواهند تاخت.
